Staza zanata

Ozonske staze: Staza zanata

opanci vrnjacka banja

Polazak iz Trstenika: gradski trg – ulica Cara Dušana – Osaonica – Dublje – Popina – Brezovica – Rogovi – crkva Petkovica – Čairi – prelazak preko magistralnog puta kod Petoletke – ulica Vuka Karadžića – gradski trg

OPŠTE KARAKTERISTIKE:

Položaj staze: Staza zanata nalazi se u zapadnom delu opštine Trstenik, na dodiru sa opštinom Vrnjačka Banja, na pobrđu Goča. Staza prolazi kroz naselja Trstenik, gde je početna tačka staze, zatim Osaonica, Popina, Dublje, Brezovica i Čairi.
Profil: pešačka i biciklistička
Dužina: 25 km
Vreme potrebno za obilazak: 8 časova za pešake, 4 časa za bicikliste iz Trstenika, kao i iz Vrnjačke Banje.
Najniža tačka: Trstenik (172 m n.v.)
Najviša tačka: Rogovi (513 m n.v.)
Uslovi za pešačenje/vožnju: moguće je po svakom vremenu, od proleća do jeseni; na predelu Rogova biciklistima se preporučuje da ovu deonicu pređu pešice; na deonici staze koja vodi magistralnim putem, kroz Osaonicu, zbog saobraćaja jačeg intenziteta, pešacima i biciklistima se preporučuje povećana pažnja
Nivo potrebne fizičke spreme: kondicija kakvu imaju rekreativci koji redovno pešače/voze bicikl.

Aktivnosti: pešačenje, planinarenje, biciklizam, posmatranje ptica, lov, ribolov, ubiranje lekovitog bilja, pečurki i drugih šumskih plodova, fotografisanje, upoznavanje starih zanata, degustacija domaće hrane i pića. Prilaz stazi automobilom, odnosno autobusom moguć je sa magistalnog puta Pojate-Kraljevo, kao i sa lokalnog puta za Brezovicu.

Itinerer: Staza je kružna. Polazak je iz Trstenika, koji je u 19. i prvoj polovini 20. veka bio poznat kao varošica trgovaca, vinara i zanatlija. Po podacima iz 1911. godine, Trstenik je imao 60 trgovaca i 50 zanatlija. Neke od kuća tada bogatih Trsteničana su zaštićene i mogu se videti u ulici Cara Dušana, kojom se izlazi iz grada u selo Osaonica, gde je do početka 19. veka bio centar Trstenika.

Na lokalitetu Stražba se u antičkom periodu nalazio rimski kastrum, o čemu svedoči bronzana maska rimskog vojnika pronađena krajem 19. veka.

Selo Popina, udaljeno 7 km od Trstenika, poznato je po obilju kvarcitnog kamena i njegovoj obradi. Inspiraciju u dekorativnoj kamenoj plastici moravske škole nalazi radionica za estetsko oblikovanje kamena u Popini iz 1935. godine. Rozete, stubovi, fontane i česme iz ove radionice sa ukrasima nalik onima na Ljubostinji, Lazarici, Veluću, krase trgove nekoliko gradova u Srbiji.

Kod lokalnog proizvođača se mogu kupiti autentični domaći proizvodi slatko, pekmez, sokovi, čuveni ajvar po “bakinom receptu”, ili sveži šumski plodovi.

Na granici između sela. Popina i Brezovica skreće se levo i preko Popinske reke uzbrdo nalazi se kuća Krstića, najstarija u selu (preko 250 god.). Udruženje umetnika zanatlija “Riznica” obnavlja stare zanate (tkanje, duborez, grnčarstvo i sl.) u cilju izrade upotrebnih predmeta i autentičnih suvenira. Nudi nezaboravan aktivan odmor za sve koji žele da se odmore u izuzetno zdravom okruženju, i da pritom nauče neki umetnički zanat.

Posetioci mogu odsesti u konačištu u susednom selu Štulac, gde će ih čekati specijaliteti pripremljeni ispod sača i odlično vino.

Po predanju, ime sela Dublje potiče od velikih kamenih gromada-dubova, u čijoj je blizini nastalo selo. “Dubljanski kamen” iz majdana Bela stena, Bučje i dr. poznat je daleko van granica zemlje. Nekolicina porodičnih radionica u selu Dublje je ostala verna klesanju mlinskih kamenova. Najstarija kamenorezačka radnja datira iz 1875. godine, iz tzv. zlatnog doba kamenorezaca, kada su vodenice nicale na svakom potoku. Tadašnji vlasnik Rajica Topalović je daleke 1921. godine učešćem na pariskom sajmu, osvojio nagradu “naj kamen sajma”, što mu je otvorilo vrata evropskog tržišta. Njegovi naslednici kao deo porodične tradicije čuvaju dokument-dozvolu Novosadske kapetanije, kojom se porodici Topalović dozvoljava izvoz mlinskih kamenova u Nemačku. Iz tog perioda ostao je jedan neisporučen mlinski kamen prečnika 1,8 metara, koji kao ukras stoji na ulazu u dvorište Topalovića. Ekološki mlinovi iz ove radionice i danas su prisutni na svetskom tržištu.

Sa vidikovca kod škole pruža se fantastičan pogled na Vrnjačku Banju i vrhove Goča, Željina, Kopaonika. Za iskusne lovce, u Dublju je uređeno lovište.

Selo Brezovica se nalazi na Brezovačkoj reci, 13 kilometara jugozapadno od Trstenika, i toliko od Vrnjačke Banje. Po predanju je dobilo ime po prostranim brezovim šumama “koje su se mogle videti samo u Rusiji…”. Sa vrha Rogovi (513 m) pruža se prelep vidik na šume, livade, rečice sa vodopadima.

U Brezovici je nekada, na Bršljanici i Brezovačkoj reci, bilo 18 vodenica potočara, sagrađenih početkom i u prvoj polovini 20. veka.

Brezovica je još poznatija po brojnim krečanama. Dolina Brezovačke i Popinske reke bogata je mermerom, od koga se skoro dva veka po staroj recepturi proizvodi kvalitetan kreč.

Posetioci mogu odsesti u seoskoj kući sa restoranom u kome se služe domaći specijaliteti. U letnjim mesecima pravo okrepljenje je u bazenu sa izvorskom vodom. Ovde se mogu kupiti vuneni džemper ili čarape, ručno rađena dela ovdašnjih žena, a može se i nabrati ili kupiti i lekovito bilje i dobiti precizno uputstvo kako da od njega napravite čaj ili losion. Možete i da uberete divlje voće i pripremite domaće slatko ili pekmez.

Crkva Svete Petke u Brezovici datira iz 1931. godine. Sagrađena je na mestu starije crkve brvnare (iz 1874. godine). U Trstenik se možete vratiti preko Rogova i naći predah kod pravoslavne crkve Svetog Jovana, u narodu nazvane Petkovica.

Staza zanata
4.5 (90%) 2 ocena s